Het Pampus-radiobaken: waarom is dit naar Pampus genoemd terwijl het tussen Muiden en Muiderberg staat?

De precieze reden waarom het radiobaken Pampus heet is bij ons niet bekend. In principe wordt een baken of vliegroute (met name vertrekroutes) genoemd naar de plaats waar het staat of waar je overheen vliegt. Echter kijkende naar de Nederlandse navigatie infrastructuur zie je al meteen een hoop afwijkingen. Pampus is er een van. Maar het baken Haamstede staat bijvoorbeeld een kleine 10 km bij het dorp Haamstede vandaan. Vroeger stond er op het eiland Pampus een lichtbaken voor de scheepvaart. In de beginjaren van de (commerciële) luchtvaart werden deze lichtbakens nogal eens als visuele markeringen gebruikt (als je Pampus ziet weet je dat je ten noorden van Amsterdam zit). Of dit ook  voor Pampus opgaat weten wij niet 100% zeker. Maar Scheveningen had bijvoorbeeld ook zo’n lichtbaken dat gebruikt werd door de luchtvaart. Bij de naamgeving van het nieuwe navigatiebaken kijkt men dus zoals eerder gezegd naar de geografische ligging. Naast diverse (vlieg)technische eisen moeten de naamgevers van een baken ook nadenken over de uitspraak van een naam in diverse Engelse dialecten (Engels, Frans, Duits, Amerikaans etc.). Het is dus goed denkbaar dat men de oude naam Pampus in diverse dialecten beter verstaanbaar vond dan Muiden.   

Is dit het radiobaken dat ervoor zorgt dat een vliegtuig op de juiste hoogte, snelheid en aanvliegroute binnenkomt bij gebruik van de Buitenveldertbaan? Of dient het baken voor meer?

De toepassing van het baken Pampus is zeer divers. Het Pampus navigatiebaken is een zogenaamd VOR/DME baken. Dergelijke bakens geven koersinformatie en afstandsinformatie door aan luchtvaartuigen. Bakens geven geen snelheid en/of hoogte informatie. Toepassingen van het baken zijn o.a.  te vinden voor overvliegend verkeer. Verkeer dat dus op grote hoogte het Nederlandse luchtruim kruist en onder controle is van Eurocontrol (niet LVNL). Onder dit artikel vind je een weergave van de huidige infrastructuur van luchtwegen. Te zien is dat op het baken PAM (Pampus) diverse routes samen komen en vertrekken. Uiteraard zijn de actuele vliegroutes allemaal in hoogte met elkaar gesepareerd. 

Ook geeft het baken Pampus koers- en afstandsinformatie aan vluchten vertrekkend en aankomend op de luchthaven Schiphol. Hieronder vind je een plaatje voor een nadering op de Buitenveldertbaan (baan 09-27). Vliegtuigen worden door de luchtverkeersleiding naar het punt Pampus gedirigeerd. Vanaf daar vliegen ze een koers (265) vanaf Pampus naar baan 27. Op de lijn vanaf Pampus zie je een punt FAF (Final Approach Fix) met daarbij o.a. de getallen 4.8 PAM. Dit betekent dat een vliegtuig op 4.8 Nautical Miles vanaf PAM de eindnadering naar baan 27 in zal zetten.  

Toepassingen van het baken zijn ook terug te vinden op vertrekroutes die bijvoorbeeld in noordelijke richting vertrekken (Polderbaan) maar die via Arnhem het land uit gaan. Op dergelijke routes geeft Pampus koersgeleiding en afstandsinformatie. 
Moraal van het verhaal: er zijn legio toepassingen van PAM VOR/DME.

In hoeverre en wanneer wordt er nog gebruik gemaakt van radiobaken Pampus?

We zitten vandaag de dag in een transitiefase (die nog enkele jaren zal duren) waarin we van een conventionele (grond stations) omgeving naar een meer GPS georiënteerde omgeving gaan. Vliegtuigen zijn dan zelf in staat om een route te volgen middels bijvoorbeeld GPS. Je zou kunnen denken waarom kan dat vandaag de dag niet? Je kunt het in de auto met een TomTom of navigatiesysteem toch ook de weg vinden? Dat klopt! Maar aspecten als certificering van apparatuur aan boord van vliegtuigen en uitrustingsniveau spelen hierbij een belangrijke rol. Ook de nauwkeurigheid van het signaal is belangrijk. Wanneer je met de auto navigeert met een TomTom, heb je wellicht zelf ook wel eens meegemaakt dat je volgens TomTom op de weg naast de snelweg rijdt en de plaatsbepaling dus niet heel nauwkeurig is. Veel moderne luchtvaartuigen die vandaag de dag op Schiphol vliegen hebben een hoog uitrustingsniveau (moderne vloot) en kunnen op basis van GPS navigeren. Echter veel van deze systemen maken nog kruispeilingen naar ouderwetse DME stations (zoals PAM) om de positie van het vliegtuig nog nauwkeuriger te kunnen bepalen. Toch is het de verwachting dat tot aan 2020 veel navigatiebakens zullen verdwijnen en dat luchtvaartuigen op basis van apparatuur aan boord zelf hun positie gaan bepalen.